ویزیت رایگان باخبرنگارنسل فردا

        گفتگوبا دکترمهناز ارشدی جراح ومتخصص زنان زایمان ونازایی

 ز.وفایی/نسل فردا

این روزها موضوع کیستهای تخمدان مساله ایی بسیارشایع در میان زنان بویژه دختران جوان است واغلب گزارش یک کیست پس از سونوگرافی ذهن خانواده را تامدتها درگیر خود میسازد ، این درحالیست که بنا به گفته پزشکان بیش از90درصد کیستهای فیزیولوژیک (طبیعی)دردختران جای نگرانی نداردوبه خودی  خود برطرف میشوند وکشف کیست درسنین یائسگی نیاز به دقت و بررسی بیشتری دارد.

به همین منظور مانیز بنا به درخواست شما  به  سراغ یکی از پزشکان خوب شهرمان رفته وباوی دراین رابطه به گفتگونشستیم.

دکتر مهناز ارشدی جراح ومتخصص زنان ،زایمان ونازایی پیرامون این مبحث توضیحات جامعی راارائه نمود که درادامه میخوانید.

-کیست تخمدان چیست؟

گاهی درسطح تخمدان یاداخل آن یکسری کیسه های کوچک پراز مایع بوجود می آید که به آن کیست تخمدان گفته میشود وممکن است اغلب زنان درسنین مختلف این مساله را تجربه کنند.

کیست فیزیولوژیک(طبیعی)ازجمله کیست های شایعی است که اکثر خانم ها به خصوص در سنین باروری یعنی ازدوره ی بلوغ تا یائسگی با آن روبرو هستند که معمولا بیش از 90درصد این کیست ها نیاز به اقدام جراحی ندارند وبه خودی خود ناپدیدمی شوند. گاهی این کیست های فیزیولوژیک ممکن است منجر به بروز برخی علائم مثل: بی نظمی قاعدگی یا لکه بینی شود. چنانچه این بی نظمی تا چند سیکل بعدی ادامه یابد یا احساس درد ناگهانی شدید حاد در قسمت تحتانی شکم همراه باتهوع و استفراغ ـ درد حین اجابت مزاج ودفع ادرارـدرد حین مقاربت تظاهر گردد ویا اینکه پس ازدو سه ماه کیست کوچکتر نشد،در این موارد مداخله ی جراحی لازم است، گفتنی است بی نظمی قاعدگی دختران در شروع تا یکی دو سال طبیعی است واین مورد هم جای تشویش خاطری برای خانواده ندارد.شایان ذکر است کیست های فیزیولوژیک هیچگاه به سمت سرطانی شدن پیشروی ندارند یعنی کیستی که دراثر کارکرد طبیعی خود تخمدان و تخمک گذاری ایجاد می شود اصلا به این سمت نمی رود.

-کدام کیست ها بدخیم اند علل آن ها چیست؟

یک نوع دیگر از کیست ها هستند که ارتباطی با فعالیت طبیعی تخمدان ندارند یعنی در حقیقت ناشی از تخمک گذاری نیستند بلکه سلول های خود تخمدان شروع به تکثیر ورشد بی رویه می کنند دراین زمان هم احتمال بدخیم وخوش خیم بودن گروهی از آن ها وجود دارد.علل کیست های غیر فیزیولوژیک خوش خیم عبارت است از:لایف استایل(شیوه ی زندگی)ـوزن-رژیم غذایی وحتی حالت های روحی مثل خستگی واسترس،که درهر صورت این نوع کیست بایستی با انجام سونوگرافی وپیگیری مستمراز کیست بدخیم افتراق داده شود.واما کیست هایی که بیش از حد بزرگ اند وحاوی جزئی جامد ویا دیواره هایی متعددی درون کیست میباشد ،مشکوک به کیست بدخیم خواهد بود.

-در این مواقع بیماربا چه علائمی مراجعه میکند؟

متاسفانه در مواردی که کنسل یا بدخیمی مطرح می شود اکثر اوقات بیمار بدون علامت است وگاهی احساس سنگینی وفشار زیرشکم همراه با علائم گوارشی مثل:نفخ،تهوع وبزرگی شکم می تواند نشانه ی اولیه ی یک کیست بدخیم باشد.

-در مرحله ی تشخیص چه باید کرد؟

پس از مشکوک شدن به نتیجه ی سونوگرافی با استفاده از تست های خون (تومورمارکر)-انجام بیوکسی(نمونه برداری)، تشخیص قطعی برای کیست بدخیم داده می شود که پس از آن گاهی خروج یک تخمدان یا هردو ویا حتی رحم ضروری است که البته تصمیم این اقدام به شرایط بیمار ونظرجراح بستگی دارد.

-در خصوص وضعیت جسمی این گروه بیماران پس از جراحی توضیح دهید؟

در خانمی که بنا به دلایلی رحم خارج شده است اما تخمدان ها باقی مانده باید بدانیم که از لحاظ ترشح هورمون هیچ تفاوتی با سایر بانوان عادی ندارد وهیچ مشکلی پیدا نخواهد کرد،اما در بیماری که هردو تخمدان خارج شده یک دسته ازعلائم مثل:       گر گرفتگی- تعریق-بی خوابی شبانه –کاهش حافظه –افسردگی و پوکی استخوان بروز می کند که البته مورد آخردر زنان زیر سنین یائسگی که هردو تخمدان خارج شده بیش تر مشهود است.

-آیادراین رابطه درمان خاصی وجود دارد؟

بله معمولا ترجیح می دهیم چنانچه این خانم ها ازسایر جهات منع دیگری ندارند تا سن 50سالگی(زمان یائسگی)مصرف هورمون استروژن شروع شودتا به علائم فوق مبتلا نگردند(به ویژه پوکی استخوان).

 -گاه دختران جوانی دیده می شوند که علائم ظاهری مردانه مثل پرمویی یا موهای زائددارند که گفته می شود به وجود کیست مرتبط است دراین رابطه نیز توضیح بفرمایید؟

بله-مسئله ی شایع دیگرسندروم تخمدان باکیست های متعدد است که سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCO)نامیده می شود وعلت آن کلا ناشناخته است اما یک علت ژنتیکی را برای آن درنظر گرفته اند.توضیح آن که دراین بیماری به دنبال عدم تعادل هورمون ها علائمی به صورت افزایش هورمون های مردانه مثل ریزش موی سر-رشد موهای زائد بدن وجوش صورت تظاهر می کند، در این گروه ازبیمارها به علت عدم تخمک گذاری وباروری طبیعی نازایی دیده می شود.چاقی نیز در این افراد شایع است،که برای درمان ابتدا کاهش وزن وسپس هورمون درمانی توصیه می گردد.

-این باور وجود دارد که هورمون درمانی عارضه زاست به این موضوع نیز اشاره نمایید؟

به هر جهت  هردارویی عوارض خاص خود رادارد اما باید بررسی کنیم که عوارض این دارو بیشتر است یا خود بیماری، مسلما وقتی علائم وعوارض آن سنجیده شود ترجیح می دهیم دارو را مصرف کنیم.

-مصرف قرص های جلوگیری در دختران بنا به دلایلی چون ( سفرهای زیارتی،ماه رمضان و...)شایع است آیا این مسئله می تواند درآینده مشکل ساز شود؟

اتفاقا این سؤالی است که مرتبا مادران مطرح می کنند باید گفت قرص های جلوگیری هیچ تاثیری بر باروری دختران جوانی که ازدواج نکرده اندنداشته ومصرف آن ایرادی ندارد پس این نگرش بدی است که خانواده ها به ویژه مادربزرگ ها به آن معتقدند.

شاید علائمی مثل تهوع واستفراغ-چاقی ولاغری وتغییرحالات روحی را به همراه داشته باشد اما آن هم کوتاه وگذاراست واین شرایط برای یک دوره مصرف قابل تحمل است.

-در ادامه بفرمایید چه مقدار ترشح واژن طبیعی است؟

به شرطی که ترشح بدون بو-شفاف یاسفید وعلائم تحریکی مثل سوزش وخارش نداشته باشد طبیعی است وچنانچه ترشحات زرد وسبز رنگ وحالت چرکی باشد باید حتما توسط متخصص زنان پیگیری وبررسی شود.

-استفاده از دوش های واژینال-انواع مواد خوش بوکننده- نشستن در انواع محلول های ضد عفونی کننده چه میزان مؤثراست؟

درحال حاضر ثابت شده که اکثر زنان به دلایلی چون:خلاصی از بوی بد وترشحات ویا بقایای زمان قاعدگی از دوش های واژینال استفاده می کنند،اولا استفاده ی مداوم از این روش نه تنها مؤثر نیست بلکه میکروب های مفید درون واژن را که کارشان جلوگیری از میکروب های بیماری زاست از بین می برد وثانیا چنانچه عفونتی وجود داشته باشد بافشار دوش میکروب ها به سایرنقاط(دهانه ی رحم-لوله ها وتخمدان ها)سرایت می کنند بنا بر این استفاده ی مکرر آن اصلا توصیه نمی شود همچنین استعمال انواع اسپری ها-خوشبوکننده ها-صابون های بودار-دستمال های معطرگاه منجر به ایجاد حساسیت های شدید و عفونت های حاد می گردد لذا این روش نیز فاقد ارزش بهداشتی است.اما نشستن در محلول آب وسرکه-نشاسته-نمک وجوش شیرین تنها درمواردی که جنبه ی درمانی دارد یعنی درکنار مصرف آنتی بیوتیک جهت تسکین التهاب وتورم است توصیه می شود،در غیر این صورت لازم به تذکر است تنها راه پیشگیری از عفونت های زنانه رعایت اصول بهداشتی وعدم استفاده از مواد شوینده ی محرک است.

-ضمن تشکردر خصوص موادغذایی مفید ومؤثردرپیشگیری از کیست وعفونت ها صحبت بفرمایید:

البته تاکنون رابطه ی دقیقی راجع به این موضوع کشف نشده است اما آنچه مسلم است مصرف موادحاوی آنتی اکسیدان(انواع میوه های رنگی)-مولتی ویتامین ها-مصرف ماست- نوشیدن آب فراوان همچنین پرهیز ازدخانیات والکل وانجام حرکات ورزشی درپیشگیری از این بیماری ها مؤثرمی باشد.