خواب آلودگی فصلی ، طبیعی است به شرط آنکه....

 

وفایی:

از آن جا که یک سوم عمر انسان ها درخواب سپری می شود وجزء لاینفک زندگی موجودات به

شمار می رود می توان گفت حیات هر موجود زنده بدون خواب امکان پذیر نیست .

برخلاف تصورعموم خواب مقوله ایی بسیار مهم وپراهمیت است  به طوری که به گفته ی

پزشکان ریشه ی بسیاری از بیماریهای جسمی وروحی بیماران را می توان در اختلالات خواب

آن ها جستجو کرد... .

هرچند صحبت در این خصوص بسیار گسترده است امادر این شماره بنا به درخواست شما، با

حضور دکتر محمدرضا نجفی دانشیار مغزو اعصاب دانشگاه به گفتگو پیرامون علل خواب

آلودگی فصلی به ویژه فصل بهار می پردازیم :

ــ بسیاری از افراد از کسالت و خواب آلودگی روزانه در برخی از فصول مثل بهار وتابستان

شکایت دارند که بالطبع این مشکل بر راندمان کاری تاثیر گذاشته و کیفیت فعالیت های روزانه

را کاهش می دهد ،آقای د کتر آیا این مسا له با گردش فصل ارتباط دارد یا خیر لطفا توضیح

دهید:

البته عوامل متعددی در خواب آلودگی های روزانه دخیل است مثل : بد خوابی پرخوابی و بی

خوابی شبانه و...که به دلیل پاسخ به موضوع اصلی از توضیح هر کدام صرف نظر می کنیم .

اما در پاسخ به این سوال بایدگفت : مطالعات نشان داده که در بعضی از فصول سال مثلا

فصل بهار خواب آلودگی روزانه بیشتر می شود وخوب طبیعی است. از علل این مساله می

توان به تغییردما و نور خورشید اشاره کرد، با توجه به اینکه هر چه به گرما نزدیک می شویم

شب های کوتاه وروزهای طولانی درپیش داریم ، با لطبع ممکن است این تغییرات بر کیفیت

خواب شبانه تاثیرگذاشته و فرد روز خواب آلود و کسل کننده ایی را طی کند .از علل دیگر این

است که : یک سری از مواد در بد ن و مغز ترشح می شودکه تنظیم  کننده ی خواب و بیداری

است ، ترشح این مواد با نور ارتباط مستقیم دارد یعنی مادر مغز ماده ای داریم به نام ملاتونین

که با نور خورشید ترشح این ماده کم می شود ، کاهش ملاتونین باعث بیداری شده در نتیجه

وقتی مقدار ملاتونین در خون بالا رفت احساس خواب آلودگی افزایش می یابد ، حال در فصل

بهار و تابستا ن نیز به علت طولانی شدن روز و برخورد بیشتر بانور خورشید هما ن طور که

گفته شد ترشح ملاتونین کم شده و نهایتا منجر به افزایش بیداری ، اختلال خواب و خواب

آلودگی روزانه می شود .

ــــ در اینجا این سوال مطرح می شود که بسیاری از افراد علی رغم اینکه مدت زمان بیشتری

از شب را به خواب اختصا ص می دهند اما باز هم یکی دو ساعت پس از بیداری احساس

رخوت و خواب آلود گی دارند آیا این موضوع می تواند به علت وجود یک بیماری در فرد باشد:

ــــ پرسش بسیار خوبی است ، دقیقا باید گفت : خواب آلودگی مفرط روزانه تنها با علل

فیزیلوژیک – محیطی- فصلی – و غذایی مرتبط نیست بلکه یک گروه از بیماری ها مانند : مغز

و اعصاب – روانپزشکی و جسمی طبی هم می تواند اثرات منفی بر خواب داشته باشد.

خواب آلودگی های روزانه می تواند از تبعات یا عوارض مصرف داروها به خصوص داروهای

روان گردان و خواب آور و عوارض بیماری های عفونی مزمن باشد ، باید توجه داشت وجود

ضایعات – ضربه ها – تومورها – وسکته های مغزی و بیماری ms می تواند باعث ایجاد اختلال

در خواب و خواب آلودگی روزانه شود .

ـــــ بنابراین نتیجه می گیریم خواب آلودگی یا به علت تغییر فصل است ویا به علت وجود یک

بیماری در فرد، مجددا این سوال مطرح می شود که وجه تمایز این دو موضوع چیست : بله –

چنانچه فردی با توجه به اینکه شب خواب کاملی داشته اما دچار خواب آلودگی است یعنی

هنگا م نشستن پشت میزکار – تماشای تلویزیون – سرکلاس درس – و یا حین رانندگی چرت 

می زند بایستی مسا له حتما پی گیری شود .

ــــ رسیدگی به این مشکل طی چه مدت تکرار بایستی انجام شود:

حد اقل پس از 3 تا 4 هفته ، باید توجه داشت یکی دو روز تکرار برای ما ملاک نیست.

ــــ حال اگر مشخص شد علت خواب آلودگی هیچ کدام از این موارد نیست و فرد هم از خواب

شبا نه ی کا فی برخوردار بوده است آیا می توان به علت دیگری شک کرد:

بله – بیماری نارکولپسی (حملا ت خواب ) با علایمی مانند : خواب آلودگی روزانه – حملات

خواب – فلج خواب و... از دیگر علل خواب آلودگی ها است  که وقتی این علایم در فرد به

صورت یک جا ظاهر شود نارکولپسی  تشخیص داده می شود ، از علل این بیماری سندروم 

اپنه ی خواب یا وقفه ی تنفسی زمان خواب است ، کسانی که زیاد خرناس می کشند – افراد

چاق با وزن بالا که زیاد خروپف می کنند ، این گروه مستعد وقفه ی تنفسی حین خواب

هستند ، لذا از آن جا که این بیماری فوق العا ده خطرناک می باشد و یک دسته از عوارض

مانند : فشار خون – استعداد به سکته های قلبی –مغزی – خواب آلودگی و چرت روزانه را به

دنبال دارد مراجعه ی فرد به پزشک مغزو اعصاب الزامیست .

ــــ در پایان ضمن تشکر از حضورتان بفرمایید که برای کاهش خواب آلودگی روزانه  چه باید کرد

و آیا خوردن مواد غذایی و نوشیدن مایعاتی چون قهوه و نسکافه درکاهش آن موثر است: بنده

نیز ازدقت نظر شما سپاسگذارم ،در این رابطه نیزتوصیه می شود اولا جهت رفع اختلالات

خواب از مصرف خود سرانه ی داروها اکیدا خودداری شود وثانیا هنگام احساس خواب به

فضای آزاد رفته و تنفس عمیق داشته باشیم ، کمی آب خنک به سروصورت بپاشیم و روال

کاریمان را کمی تغییردهیم البته با عنایت به اینکه مصرف مایعاتی چون قهوه توصیه نمی شود

اما نوشیدن چای وآبمیوه  همچنین صرف بیسکویت وشیر به عنوان میان وعده می تواند در

رفع کسالت و خواب آلودگی روزانه مفید باشد.