کم خونی یک علامت است.

هرکم خونی،کم خونی فقرآهن نیست.

وفایی/ نسل فردا:

پزشکان می گویند، تشخیص کم خونی صرفا یک تشخیص آزمایشگاهی است

وظاهرفرد به تنهایی نمی تواند دال برکم خونی وی باشد.این درحالیست که بسیاری

از افراد مثلا رنگ پریدگی وضعف را نشانه ی کم خونی دانسته وبدون پیگیری

وتشخیص پزشکی اقدام به مصرف خودسرانه ی انواع قرص های آهن نموده براین

باورکه شاید مبتلا به کم خونی شده اند ویا ازابتلا به آن جلوگیری نمایند.

این شماره ازگزارش پزشکی نسل فردا رابه بررسی کم خونی فقرآهن اختصاص می

دهیم. آنچه می خوانید ماحصل گفتگوی مابا دکترمژگان اعلم صمیمی فوق تخصص

خون وسرطان بالغین وعضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان است:

ـــ ظاهرافراد تحت چه شرایطی می تواند نشان دهنده ی کم خونی آنان باشد؟

ببینید، برای آنکه ثابت شود فردی کم خون است بایدحتما آزمایش بدهد، درآزمایش

خون فاکتوری داریم به نام هموگلوبین که می توان به طورخلاصه کم خونی را براساس

میزان هموگلوبین اینگونه تعریف کنیم: به هموگلوبین زیر12 درخانم ها، و زیر14

درآقایان کم خونی اطلاق می شود.حال هرچه هموگلوبین خون ازاین میزان کم

ترباشد درجه ی کم خونی تعیین می گردد پس شدت وضعف آن تنها باآزمایش قابل

تشخیص است و برمبنای یک رنگ پریدگی وبی حالی نمی توان تشخیص قطعی کم

خونی داد چراکه بسیاری ازعوامل مثل اضطراب ـ عوامل ژنتیکی و... می تواند دلیل

این تظاهرات باشد.

ـــ به این ترتیب باید بدانیم که علائم کم خونی چیست؟

بله، درمجموع مواردی مثل:سردرد- سرگیجه- ضعف- بی حالی- تپش قلب – بی

خوابی – کاهش حافظه- کاهش توانایی فرد درانجام کارهای روزانه ازعلائم کلی کم

خونی است اما این موارد مشخصه های یک کم خونی است، پس ازانجام آزمایش

وتشخیص کم خونی بایستی علت آن معلوم گردد توضیح آنکه این کم خونی می تواند

ناشی ازفقرآهن- سرطان های خون- بیماری های رماتیسمی- نارسایی های

کلیوی- زخم معده- سرطان روده وبسیاری از عارضه های دیگرباشد، بنابراین نمی

توان یک کم خونی رامثلا به کم خونی فقرآهن ربط دهیم بایدحتما علت کم خونی

معین شودو بعد برهمان اساس، ابتدا کم خونی وبعد علت آن درمان شود.

ـــ لطفا درخصوص علائم این بیماری ها بیشترتوضیح دهید.

همانطور که ذکرشد علائم کم خونی مشابه یکدیگراست به عنوان مثال ما درکم

خونی فقرآهن علاوه برنشانه های کلی کم خونی مشخصه هایی چون بی

حوصلگی- ضعف عصبی- ریزش مو- قرمزی وسوزش زبان- قاشقی شدن انگشتان

رابه همراه داردو ممکن است این اتفاقات درکم خونی فقرآهن برای بیمار رخ دهد.ویا

درسرطان های خون احتمال اینکه علاوه بر بروزعلائم کلی کم خونی، فرد دچاردرد

استخوان(درد دست وپاوکمر)گردد وجود دارد. به هرجهت باید دقت داشت که هرکم

خونی همراه بامواردی چون:کاهش وزن- کاهش اشتها- دردشکم- یبوست همراه

باخونریزی وخونریزی از هرنقطه ای ازبدن نیازمند پیگیری جدی است لذا می بینیم که

کم خونی یک علامت است وحتما باید علت ریشه یابی شود. دراینجا بدنیست به یک

نکته ی مهم اشاره شود: اصولا مانباید درآقایان وزنان یائسه کم خونی فقرآهن داشته

باشیم اما چنانچه کم خونی فقرآهن این گروه محرز شود لازم است حتما دستگاه

گوارشی وسیستم ادراری تناسلی این افراد را ازنظر منشاء دفع خون مورد بررسی

قراردهیم چراکه یکی ازعلل مهم کم خونی فقرآهن درمردان وزنان یائسه سرطان

روده ی بزرگ است.

ـــ آیا دفع خون به شکلی نیست که فرد شخصا متوجه این مساله شود وقبل ازمبتلا

شدن به بیماری مزمنی موضوع راپیگیری کند؟

خیرـ به این صورت نیست، خونریزی بسیارمخفی است مثلا درحد 1 الی5 سی سی

در روز ودفع شدن آن هم به حالت خونی که درمدفوع دیده شود نمی باشدوتنها

باتست مدفوع آن هم در6 مرحله ی مداوم نوع بیماری فرد مثلا: زخم معده ی وی

قابل تشخیص است.

ـــ مطمئنا دراین زمینه مباحث متعددی وجود دارد اما باتوجه به ضیق وقت وادامه ی

این مبحث درشماره های آتی لطفا به نکات کلی پیرامون پیشگیری ودرمان این

بیماری اشاره بفرمایید.

بله، اتفاقا نکته ی بسیارمهم مساله ی درمان هاو پیشگیری های خودسرانه ی کم

خونی فقرآهن است وخب البته پرداختن به آن نیازمند زمان بیشتری است اما آنچه

مسلم است این روزها، استفاده از ترکیب های آهن درانواع ایرانی وخارجی بویژه

درخانم ها بسیار متداول شده، باید گفت علی رغم تفکرعامیانه قرص های فروس

سولفات ایرانی خودمان تاثیر بهتروبیشتری نسبت به نوع خارجی خود دارند. نکته ی

دیگرآنکه اکثر مراجعین علاقمند به تزریق آمپول های آهن وحتی خون هستند، بیماران

عزیز توجه داشته باشندآهن تزریقی دارای عوارضی چون:درد مفاصل- تغییررنگ پوست

وازدیاد حساسیت وعارضه ی خطرناک تر شوک وایست قلبی است که البته زدن خون

نیز بدون عارضه نیست. تزریق آهن حتی بایک عدد هم می تواند منجربه مرگ گردد.

نکته ی پایانی:

1ـ درصورت عدم تحمل قرص آهن به صورت ناشتا، بهتراست همراه باغذا میل شود

تااینکه از آمپول تزریقی آن استفاده شود البته 2ساعت قبل وبعداز آن نباید انواع

لبنیات وچای مصرف شود.

2ـ بنابه تشخیص پزشک فقرآهن بارعایت رژیم غذایی خاص که تحت نظر متخصص

تغذیه اعمال می شود قابل جبران است.

3ـ علاوه برکم خونی فقرآهن یک کم خونی می تواند علامت بسیاری ازبیماری ها

باشد بنابراین خودسرانه قرص آهن مصرف نکنیم.